در اين مقاله دو مرحلة اصلي واكنش فلسفة تحليلي به هگل مطالعه مي شود. اولين واكنش، يعني روي برگرداندن از هگل كه تا به امروز براي بسياري از فيلسوفان تحليلي پا بر جاست، و به مسئلة وجود جهان بيروني مربوط است، بخشي از فرايند توضيحِ موضعِ متمايزِ تحليلي بود. واكنش دوم برگشت به سمت هگل ميان برخي نويسندگان تحليلي است كه به مسئلة معرفت، بعد از نقد تحليلي تجربه گرايي كلاسيك مربوط مي شود. سپس بحث خواهد شد كه وراي قرائت هاي نادرست تحليلي از هگل، بازگشت به او براي آنچه كه در حال حاضر به ترين شاخص چگونگي ادامة بحث دربارة معرفت است، صحيح به نظر مي رسد.

غلامرضا اعوانی: خدا در قرآن تأکید می‌کند که در خلق آسمان و زمین باید تفکر و تأمل کرد. قرآن می‌گوید در همین آثار صنع باید دقت کرد و همین آثار بهترین راه برای شناخت خداوند به شمار می‌رود. وقتی گستره حکمت مورد بررسی قرار گیرد به جامعیت قران پی برده خواهد شد. قرآن انحصار طلب نیست و عظمت آن به واسطه جامعیت آن است. قرآن مصدق همه پیامبران بوده و مکذب آن نبوده است و حقیقت را در هر جایی که باشد مورد تایید قرار می‌دهد.

سيدحسين نصر: تعاليم اخلا‌قي اسلا‌م ريشه در قرآن كريم دارد، اما نمونه منش اخلا‌قي كامل متعلق به شخص پيامبر اكرم(ص)بوده كه از سوي مسلمانان «خلق محمدي» خوانده مي‌شود. فضائلي چون تواضع و فقر، علو طبع و شرافت، خلوص و صداقت فضائلي هستند كه ايشان را براي ديگر انسان‌ها ترسيم مي‌كنند. اين فضائل به تمامي مسلمانان به عنوان سرمشق‌ها و منابع الهام ياري رسانده و در سطوح متفاوت از ظاهري‌ترين تا باطني‌ترين آن جامه عمل به تن كرده است.

محمد مجتهد شبستري: به باور ما کار تفسیر قرآن پایان‌پذیر نیست. بسیاری از آیات می‌بایست به لحاظ تاریخی فهمیده شوند زیرا موضوع آنها دستوراتی می‌باشند که در زمان نزول آیه پسندیده و عادلانه بوده‌اند ولی امروز چنان نیستند. برای مثال حضرت محمد موقعیت زنان و بردگان را بهبودی بخشید. به همین لحاظ نیز ما باید برای درک روح تعالیم اسلام اندیشیده و با فکر خودمان تشخیص دهیم که امروز چه رفتاری عادلانه است و این مخالفت با قرآن و پیامبر نیست. به عبارت دیگر: مسلمانها نباید قرآن را لغت به لغت معنا کنند.

مهدی گلشنی: تا دو سال پيش معتقد بوديم كه منظومه شمسی 9 سياره دارد، اما اكنون می‌گوييم كه هشت سياره دارد، دو سال پيش منجمان گفتند كه پلوتون ديگر جزو منظومه شمسی نيست، اگر بخواهيم همين چيزها را تطبيق دهيم بايد قرآن و احاديث و تعابيرمان از آن‌ها را عوض كنيم. آن چيزی كه قرآن در مورد علم گفته آن چيزهايی است كه تغييرناپذير است.

سيد جواد طباطبايي: علوم انسانی مناسبات انسانی و پیامدهای آن را در اجتماع مورد بحث قرار می دهند. اجتماع انسانی چگونه عمل می کند، قدرت و ثروت کجا و چگونه تولید می شود، و چگونه باید آن ها توزیع کرد. نظریه های علوم انسانی با توجه به تغییر و تحول زندگی دنیایی انسان تغییر و تحول پیدا می کند و ربطی به دین و بی دینی ندارد.

بررسی آیات قرآن و روایات معصومین(ع) نشان می‌دهد، اسلام به موضوع گفت‌وگو و مناظره به عنوان ابزاری مناسب برای برقراری ارتباط بین فرهنگ‌ها و ادیان توجه ویژه‌ای دارد.چنانکه می‌توان گفت؛ اسلام «آئین گفت‌وگو» و قرآن، «کتاب گفت‌وگوست»؛گفت‌وگوی خداوند با پیامبر(ص)، فرشتگان، مؤمنان و کافران. در قرآن کسانی که به گفتار و سخنان دیگران گوش فرا می‌دهند و از بهترین کلام پیروی می‌کنند،هدایت شدگان و خردمندان معرفی شده‌اند: